17-1-2020, 13:59 GMT+7

Giao thừa, kể chuyện hái lộc xuân

Như đã thành lệ, cứ đến giao thừa, nhiều người lại rủ nhau đi hái lộc xuân. Thực chất, việc hái lộc không nhất thiết phải thực hiện ngay sau giao thừa, mà có thể hái bất cứ lúc nào thuận lợi miễn sao vẫn nằm trong ba ngày Tết. Trong cuốn sách Việt Nam phong tục, tác giả Phan Kế Bính chỉ rõ: “Từ ngày mồng hai Tết trở đi, người thì chọn ngày xuất hành, người thì hái cành hoa về cài vào cửa, gọi là đi hái lộc. Người làm quan thì chọn ngày khai ấn, học trò thì chọn ngày khai bút, nhà buôn bán thì chọn ngày mở cửa hàng...”. Với cách hiểu này, rõ ràng nghĩa của từ “lộc” tương đối rộng, chứ không gói gọn ở cái nghĩa đen của việc tìm một chồi non mang về treo trong nhà.

 


Song, cách hiểu xưa nay của quảng đại quần chúng vẫn là chọn một cành lộc non mới nhú của cây xanh đem về cài ở cửa nhà vào đúng thời khắc giao thừa mới có ý nghĩa. Sáng mồng một hay muộn hơn tý chút mà đi hái thì ý nghĩa của việc hái lộc không còn thiêng liêng nữa. Theo đó, có hai nhóm cây được các bậc túc nho khuyên nên hái lộc sau giao thừa là cây ở bộ tứ linh và cây ở bộ tứ quý. Cây ở bộ tứ linh, gồm: Đa, sung, sanh và si. Đa tượng trưng cho sự lực lưỡng, khỏe mạnh. Sung tượng trưng cho sum suê, phát đạt. Sanh và si tượng trưng cho sức sống mãnh liệt. Bộ cây tứ quý, gồm: Tùng, cúc, trúc và mai. Tùng biểu tượng của cao cả. (Tuy vậy, các bậc túc nho cũng lưu ý, khi chọn tùng để hái lộc xuân nên chọn tùng La Hán, tùng tuyết, tùng bách tán; tuyệt đối tránh hái lộc nơi tùng trắc bách diệp, vì loại tùng này có lá mặt, lá trái). Cúc thì các bậc túc nho khuyên nên chọn loại cúc mốc mà hái. Cũng theo ý các bậc túc nho, cúc mốc biểu hiện cho sự sum họp, gắn bó gia đình. Trúc biểu trưng cho khí thế hiên ngang của người quân tử, do vậy phải hái lộc nơi cành trúc tăm hay trúc Di Lặc. Mai thì nên chọn hái ở cây mai tứ quý.

Ngoài hai bộ trên, trong dân gian còn phổ dụng việc hái lộc xuân nơi nhóm cây đào và nhóm cây quất. Nhóm cây đào, gồm: Mơ, mận và đào. Mơ hàm nghĩa bay bổng. Mận nghiêng về ý mặn mòi, hạnh phúc. Đào hiển thị sự may mắn, tươi đẹp. Nhóm cây quất, gồm: Quất, quýt, cam, chanh, bưởi... Mỗi loại cây trong nhóm quất mang một thông điệp riêng, nhưng tựu trưng đều mang ý nghĩa tốt lành.

Công phu, kỹ lưỡng là vậy, nhưng các bậc túc nho cho rằng, đấy cũng chỉ là một lựa chọn trong muôn vàn những lựa chọn để cầu may cho năm mới. Nhiều người, thay vì hái lộc non tại cành cây, lại xin lộc tại các ngôi chùa, đình, đền hoặc miếu... bằng cách đốt một nắm nhang (hương) hoặc một cây nhang (hương) lớn, đứng khấn vái trước ban thờ, rồi mang nhang (hương) đó về cắm vào bát nhang thờ tiên tổ trong nhà... Cũng có người trong lúc đi hành lễ đầu năm đơn giản là để hái chút lộc thanh tịnh ở chốn tôn nghiêm.

Tuy vậy, theo các bậc túc nho, hái lộc đầu xuân từ cây cối hay xin lộc tại các nơi thờ tự linh thiêng đem về nhà trên thực tế vẫn là hái cái có sẵn từ thiên nhiên hoặc siêu nhiên. Nghĩa là cách thức đó chỉ thay đổi một chút tâm trạng, một chút tâm lý nhưng tuyệt nhiên không thay đổi được số phận, thay đổi được cuộc đời. Thay đổi cuộc đời lại phải cần đến một thứ lộc từ bên trong. Thứ lộc đó mang tên trí tuệ. Trí tuệ chính là thứ lộc bên trong mà con người cần khai phóng vào thời khắc thiêng liêng giao thừa.


.TRỊNH CHU
 
Video
.
.
.
.
Hits count: 33,854,037