18-10-2019, 10:40 GMT+7

Bản hòa tấu Đan Kia-Suối Vàng

Đà Lạt mùa thu, trời xanh, mây trắng, nắng vàng. Gió cao nguyên phóng khoáng đi hoang. Con đường mềm như dải lụa vắt qua những ngọn núi xanh thẳm dìu tôi rời thành phố tìm về dấu chân xưa của một mùa mưa 126 năm trước. Đó là ngày bác sỹ A.Yersin lần đầu đặt chân lên cao nguyên Langbiang và đã được nhà thám hiểm ghi chép lại trong nhật ký hành trình: “Vừa ra khỏi rừng thông, ấn tượng của tôi thật sâu sắc khi đứng trước một vùng cao nguyên mênh mông, hoang vắng và trơ trụi, gợi nhớ lại cảnh biển động vì một đợt sóng khổng lồ màu xanh dâng lên. Núi Langbiang sừng sững ở chân trời phía Tây Bắc cao nguyên, làm tăng thêm vẻ đẹp của cảnh quan và tạo nên một hậu cảnh tuyệt mỹ”.
 

Nơi A.Yersin đặt chân lên cao nguyên Langbiang, vào đầu thế kỷ XX, người ta đắp hai con đập ngăn dòng chảy sông Đa Dung tạo thành 2 hồ nước gồm Đan Kia ở phía trên và hồ Ankroet phía dưới. Bên bờ hồ, người Pháp lập một trại thực nghiệm nhằm “thuần hóa” các giống rau, hoa, vật nuôi có xuất xứ châu Âu sau đó cho nhân rộng ra tại Đà Lạt.

Dấu xưa chẳng thấy nhưng vẻ đẹp của vùng đất diễn ra phút giây hạnh ngộ cách đây 126 năm dường như bất biến. Vẫn màu xanh bất tận của cao nguyên mênh mang, bạt ngàn trầm tích, huyền bí, sâu thẳm, vời vợi. Dưới trời chiều Đan Kia, từng bầy chim én ríu rít bay về phía núi. Vẳng trong không trung tiếng hót khắc khoải, buồn thương của loài chim mi vào mùa gọi bạn. Đêm xuống, trong những buôn làng, bên bếp lửa bập bùng, rượu cần vẫn chảy tràn chếnh choáng, mềm môi, những vũ điệu rạo rực, đôi tay, đôi chân quấn quyện trong tiếng cồng chiêng rộn rã. Xa xa, đồi cỏ hồng êm êm, nằm nghiêng nghiêng, chờ những đôi tình nhân tìm về hẹn với bình minh. Núi Langbiang hai ngọn cao vút, mang theo thiên tình sử giữa chàng Lang và nàng Biang, biểu tượng của tình yêu vĩnh cửu, chốn thông linh giữ người với Yàng. Dưới chân núi, hồ Đan Kia như tấm gương khổng lồ phản chiếu đất trời, núi non khiến không gian thêm cao rộng, lung linh, kỳ ảo.

Đan Kia – Suối Vàng nép mình trong lòng Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang, nơi cất giữ muôn vàn báu vật đại ngàn. Tại đây các nhà động vật học trong và ngoài nước đã thống kê có 386 loài. Trong đó có 65 loài quý hiếm, chúng được chia thành 4 lớp động vật: thú 33 loài, chim 202 loài, bò sát 62 loài, lưỡng thê 29 loài… Nơi đây có 6 loài chim đặc hữu cực đẹp là mi langbiang, trèo cây mỏ vàng, khướu mỏ dẹt đầu đen, khướu má xám, sẻ thông họng vàng, khướu lưng đỏ. Có hệ động vật với 187 loài, tiêu biểu là bò tót, voọc ngũ sắc nằm trong sách đỏ của Việt Nam và thế giới…

Từ hàng ngàn năm trước, các dòng tộc Bonding, K’ra Danh, Đagút, Păng Ting, Ra ông của người Cơ-ho đã tụ cư thành các buôn Đan Kia, Đan K’nách, K’Longơr, Triêng ơt, Bon Đâng, Bon Rơhàng, Đăng Jarit, Cill Múp. Họ yêu biết bao chốn này, nơi một màu xanh ngắt rừng già chảy tràn trên những đỉnh núi mờ sương, nơi mỗi ngọn núi, dòng sông đều gắn liền với những huyền thoại, nơi tâm hồn Cơ-ho được gửi gắm, chắp cánh bay lên trong khúc hát yal-yau lay động lòng người.

Trong tâm thức của người Cơ-ho; trong các đề tài nghiên cứu của viện Viễn Đông Bác Cổ hơn 100 năm trước; trong khảo sát của Viện hàn lâm khoa học Pháp do Henry Mastrơ dẫn đầu từ năm 1936 đến 1954; trong tìm hiểu của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học khắp thế giới, Đan Kia – Suối Vàng là vùng của những giá trị văn hóa đặc sắc được phát triển và trao truyền từ ngàn đời. Trên tuyến đường do người Pháp mở năm xưa và nay là chặng cuối của đường Trường Sơn Đông huyền thoại, vẫn còn đó những địa danh đã đi vào lịch sử. Nhà máy thủy điện đầu tiên của Việt Nam Ankroet được khởi công từ năm 1941, đến nay vẫn hoạt động và đẹp như lâu đài cổ tích. Rừng Lán Tranh, núi Cổng Trời, dòng sông Krông Nô… từng ghi dấu bước chân thiên di gian khổ của tộc người Cơ-ho, bước chân dũng mãnh của người anh hùng ngành bưu điện Ha K’riêng, cánh chim pơ-tơ-rốc báo tin vui của lũ làng Nam Tây Nguyên, người đã đi bộ 4 vòng trái đất trong suốt quãng đời công tác để đưa công văn, thư báo từ Đà Lạt vào Đưng K’Nớ, Đầm Ròn; nơi từng diễn những trận đánh oanh liệt của quân và dân ta trong chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Đan Kia-Suối Vàng là báu vật mà mẹ tạo hóa đã ban tặng cho vùng đất, con người cao nguyên Langbiang, là bản romance tuyệt tác, ánh chớp chói lòa lưu dấu khoảnh khắc lịch sử của Đà Lạt.


Vũ Đình Đông
 
Video
.
.
Trung tâm lưu trư QG IV
Hits count: 33,771,128