10-7-2020, 8:41 GMT+7

Đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực để Du lịch phát huy vai trò ngành kinh tế mũi nhọn

 Đến ngày 9/7 năm nay, ngành Du lịch Việt Nam tròn 60 tuổi với những thành tựu đáng ghi nhận về mọi mặt trên cả bình diện quốc gia và quốc tế. Những thành tựu đó có sự đóng góp mang tính quyết định của nguồn nhân lực du lịch. 60 năm qua, nguồn nhân lực Du lịch Việt Nam tăng về quy mô, nâng cao về chất lượng và hợp lý hóa dần về cơ cấu. Công tác phát triển nguồn nhân lực du lịch cũng có những bước tiến bộ. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu và toàn diện, dưới sự tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 và các yếu tố trong và ngoài nước; đồng thời yêu cầu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn ngày càng cao, càng cần phải có nguồn nhân lực du lịch đủ năng lực. Bài viết này phác thảo những vấn đề đó nhân dịp ngành Du lịch Việt Nam tròn 60 năm.

Công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch đã đạt được nhiều kết quả tích cực

Nguồn nhân lực Du lịch Việt Nam 60 năm qua

Những năm đầu sau ngày thành lập, ngành Du lịch chỉ có khoảng vài chục nghìn người, sau 60 năm đã hơn 2.500 nghìn lao động, với trên 800.000 lao động trực tiếp. Lao động trực tiếp có 45% được đào tạo chuyên ngành du lịch, 35% được đào tạo chuyên ngành khác, 20% chưa qua đào tạo; trên 60% sử dụng được ngoại ngữ (Tiếng Anh 42%, tiếng Trung 5%, tiếng Pháp 4%, các ngoại ngữ khác 9%); khoảng 72% sử dụng được công nghệ thông tin; lao động nữ chiếm 55,6% và dần có xu hướng tăng lên. Nguồn nhân lực du lịch Việt Nam được rèn luyện, thử thách, có bản lĩnh chính trị vững vàng; năng động, sáng tạo, khắc phục khó khăn, nỗ lực vươn lên thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách đổi mới phát triển du lịch; có ý thức trách nhiệm, nhiệt tình và tâm huyết với nghề, gắn bó với nơi làm việc; đóng góp tích cực phát triển Ngành; xây dựng được thương hiệu Du lịch Việt Nam và tạo nhiều sản phẩm du lịch. Bên cạnh những cán bộ du lịch công tác lâu năm, những nhà khoa học, chuyên gia, nghệ nhân du lịch tuy tuổi cao, vẫn sáng tạo và cống hiến, đã xuất hiện nhiều lao động trẻ được đào tạo, năng động, tự tin, dám nghĩ, dám làm, hoàn thành tốt nhiệm vụ, tìm tòi và tiếp thu nhanh kiến thức mới và có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp du lịch. Nhân lực du lịch Việt Nam đang ở độ “vàng”, đủ sức gánh vác nhiệm vụ phát triển Ngành, cơ cấu theo độ tuổi hợp lý.

Phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam 60 năm qua đã đạt nhiều thành tựu. Mạng lưới cơ sở giáo dục du lịch các cấp trình độ hình thành và mở rộng. Trước năm 2000, cả nước chỉ có 3 trường đại học đào tạo chuyên ngành du lịch gồm Khoa Ăn uống công cộng - Trường Đại học Thương mại, thành lập năm 1977; Bộ môn Du lịch trong Khoa Vật giá thuộc Trường Đại học Kinh tế quốc dân, thành lập năm 1989; Khoa Du lịch thuộc Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh, thành lập năm 1989 và 03 trường nghề du lịch, gồm Trường Du lịch Hà Nội, thành lập năm 1972; Trường Du lịch Vũng Tàu, thành lập năm 1975 và Trường nghiệp vụ Du lịch - Khách sạn thuộc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn, thành lập năm 1975. Ngoài ra, còn có một số trường trung cấp và dạy nghề nấu ăn ở một số địa phương. Hiện nay, theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước có 284 cơ sở tham gia đào tạo du lịch, gồm 62 trường đại học; 80 trường cao đẳng (có 8 trường cao đẳng nghề); 117 trường trung cấp (có 12 trường trung cấp nghề); 25 công ty và trung tâm đào tạo nghề. Cơ sở giáo dục du lịch tăng nhanh, phủ kín hầu hết các tỉnh, thành phố. Năng lực của hệ thống cơ sở giáo dục, bồi dưỡng du lịch từng bước được nâng cao. Cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị giảng dạy hiện đại dần. Đội ngũ giảng viên, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục du lịch tăng về số lượng và từng bước chuẩn hóa. Chương trình đào tạo chuyên ngành du lịch, giáo trình và tài liệu tham khảo, chuyên khảo dần chuẩn chỉnh. Quy mô đào tạo mới tăng mạnh, chất lượng cơ bản đảm bảo. Cơ cấu ngành, nghề đào tạo từng bước chuyển dịch tích cực. Bồi dưỡng du lịch được Tổng cục Du lịch chú trọng; đào tạo tại chỗ, truyền nghề và bồi dưỡng nhân lực của doanh nghiệp được quan tâm đầu tư.

Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực du lịch có tiến bộ cả về hệ thống tổ chức và con người. Văn bản pháp quy hoàn chỉnh dần, được phổ biến, tổ chức thực hiện: Quy hoạch phát triển nguồn nhân lực du lịch đến năm 2020, tầm nhìn 2030 được xây dựng và thực hiện tốt; Hệ thống Tiêu chuẩn kỹ năng 13 nghề (VTOS) được ban hành; Đã đề xuất Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội danh mục 24 nghề và vị trí làm việc lĩnh vực khách sạn và lữ hành phải sử dụng lao động qua đào tạo; Tiêu chuẩn kỹ năng 8 nghề du lịch và mã ngành giáo dục đại học du lịch được ban hành.

Liên kết và hợp tác quốc tế về phát triển nguồn nhân lực du lịch đạt kết quả khích lệ, thu hút được vốn tài trợ, kinh nghiệm và công nghệ quốc tế cho phát triển nguồn nhân lực du lịch. Liên kết phát triển nguồn nhân lực du lịch ở trong nước đã khắc phục dần tính tự phát, liên kết Nhà nước - Nhà trường - Nhà sử dụng lao động đạt những kết quả tốt. Đã hình thành Hội đồng Hiệu trưởng, Hiệp hội Đào tạo Du lịch.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực du lịch Việt Nam cũng còn những hạn chế như: chưa đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu như mục tiêu đến năm 2020 đã đặt ra; Tỷ lệ lao động được giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học du lịch không cao; Thiếu nhân lực du lịch chất lượng cao; Không nhiều nhân lực được trang bị đủ kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp, văn hóa ứng xử và ngoại ngữ, công nghệ thông tin; Đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nghệ nhân và giảng viên du lịch chuyên sâu không nhiều; Thiếu đội ngũ “khung” cho doanh nghiệp mới khởi nghiệp, cho các địa bàn bắt đầu phát triển du lịch cộng đồng…

Du khách quốc tế trải nghiệm tại Vân Long Garden (ảnh minh họa)

Đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực du lịch 10 năm tới

Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực du lịch đến năm 2030 gồm: Cơ bản giải quyết đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng và hợp lý về cơ cấu, đáp ứng nhu cầu nhân lực du lịch trong nước và tham gia xuất khẩu lao động du lịch; Phấn đấu đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và một số mặt tiếp cận trình độ tiên tiến trên thế giới; Khẳng định nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự phát triển Du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo hướng tăng trưởng xanh, bền vững, đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm du lịch hàng đầu khu vực; Nguồn nhân lực du lịch trực tiếp phải đủ năng lực với vai trò là nòng cốt trong sự nghiệp phát triển du lịch để giải quyết các vấn đề thực tiễn, có khả năng tiếp cận, làm chủ và chuyển giao khoa học công nghệ tiên tiến, sáng tạo và truyền bá tinh hoa dân tộc và thế giới trong lĩnh vực du lịch nói riêng và đời sống xã hội nói chung; thu hút nhiều khách du lịch; có sức khỏe tốt, phát triển toàn diện về trí tuệ, ý chí, năng lực và đạo đức, có năng lực tự học, tự đào tạo, năng động, chủ động, sáng tạo, có tri thức và kỹ năng làm việc toàn cầu, thích nghi nhanh với môi trường không ngừng biến đổi; Chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề du lịch đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH, HĐH và phát triển nền kinh tế tri thức của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu và toàn diện.   

Để thực hiện những mục tiêu nêu trên, nhiệm vụ và giải pháp đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực du lịch 10 năm tới là:

1) Tăng cường quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực du lịch với 6 giải pháp cụ thể: Quy hoạch phát triển nguồn nhân lực du lịch 2021 - 2030; Xây dựng và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, cơ chế và quy chế quản lý giáo dục, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ nhân lực du lịch; Phát triển và nâng cao năng lực cán bộ quản lý chuyên trách về phát triển nguồn nhân lực du lịch; Phối hợp chặt chẽ các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch ở Trung ương và địa phương trong phát triển nguồn nhân lực du lịch; Tăng cường kiểm tra, thanh tra các hoạt động phát triển nguồn nhân lực du lịch.

2) Xây dựng tiêu chuẩn và thực hiện chuẩn hóa nguồn nhân lực du lịch, phù hợp với các hệ thống tiêu chuẩn quốc tế để hội nhập quốc tế về lao động du lịch với 3 giải pháp cụ thể: Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chức danh và cấp, bậc ngành nghề du lịch; Mở rộng phạm vi hoạt động của Hội đồng Cấp chứng chỉ Nghiệp vụ Du lịch Việt Nam; Hội nhập dần tiêu chuẩn nghề trong khu vực và thế giới.

3) Phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục du lịch phù hợp Chiến lược phát triển du lịch quốc gia với 4 giải pháp: Cơ cấu lại mạng lưới cơ sở giáo dục du lịch; Chú trọng đầu tư cho các cơ sở giáo dục chuyên về du lịch; Quan tâm các cơ sở khác có giáo dục du lịch; Đa dạng hóa các cơ sở giáo dục du lịch.

4) Xây dựng, công bố và thực hiện chuẩn trường với 3 giải pháp: Xây dựng chuẩn trường du lịch; Phát triển đội ngũ giáo viên, giảng viên và đào tạo viên du lịch đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, chuẩn về chất lượng để đáp ứng nhu cầu giáo dục du lịch, tăng quy mô và nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng nhân lực du lịch; Sửa đổi và phát triển chương trình giáo dục du lịch.

5) Đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong nghiên cứu, thống kê phát triển nguồn nhân lực du lịch với 3 giải pháp: Tăng cường thống kê và nghiên cứu khoa học phát triển nguồn nhân lực du lịch; Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin để thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực du lịch; Thiết lập và vận hành cơ sở dữ liệu nguồn nhân lực du lịch để dự báo và định hướng, quản lý phát triển nguồn nhân lực du lịch.

6) Tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển nguồn nhân lực du lịch với 7 giải pháp: Rà soát, sửa đổi và bổ sung chính sách, cơ chế xã hội hóa phát triển nguồn nhân lực du lịch; Khuyến khích cơ sở giáo dục du lịch lập cơ sở sản xuất, dịch vụ phù hợp ngành nghề đào tạo; Phát huy vai trò và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp du lịch trong phát triển nguồn nhân lực; Huy động chất xám cho phát triển nguồn nhân lực du lịch; Tạo điều kiện để các thành phần trong xã hội tham gia phát triển nguồn nhân lực du lịch; Tăng cường thu hút vốn, công nghệ tiên tiến nước ngoài phục vụ phát triển nguồn nhân lực du lịch; Thành lập hội, hiệp hội, hội đồng phát triển nguồn nhân lực du lịch.

7) Tạo môi trường thuận lợi phát triển nguồn nhân lực du lịch với 3 giải pháp: Tuyên truyền nâng cao nhận thức phát triển nguồn nhân lực du lịch; Nâng cao hình ảnh nghề nghiệp du lịch; Tăng cường liên kết cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, các địa phương, cơ sở giáo dục du lịch, Hiệp hội Du lịch, Hiệp hội Khách sạn, Hiệp hội đào tạo Du lịch và doanh nghiệp du lịch trong phát triển nguồn nhân lực du lịch.

(http://baodulich.net.vn/)

Video
.
.
.
.
Golf view
Mộc Lan Villa
Hits count: 33,866,497