2-10-2020, 9:3 GMT+7

Vườn dâu xanh thắm, trắng phau nong tằm

 Những ngày này đi trên vùng đất Đạ Tẻh, bên cạnh màu xanh của lúa, điều, cao su, ở đâu cũng thấy những ruộng dâu xanh mượt. Cây dâu con tằm đã hồi sinh, nhiều hộ nông dân đã thoát nghèo, làm giàu trên vùng đất vốn được cho là khó khăn. 


Nhà máy ươm tơ giúp người nông dân ổn định giá kén

“Nhường” nhà cho tằm ở
 
Vừa đến cổng nhà chị Lại Thị Thương (Thôn 1, xã Triệu Hải) dưới cái nắng vàng buổi sáng bỗng nghe tiếng rào rào, tưởng cơn mưa bất chợt ập đến; thì ra tằm đến kỳ ăn rỗi. Nền nhà rộng 100 m2, những luống tằm trắng được đắp kín những cành dâu mơn mởn. Tằm ăn ngày ăn đêm khiến vợ chồng chị Thương phải dậy từ 3 - 4 giờ sáng cắt dâu mới đủ. Từ hơn 4 năm nay, chị Thương chuyển đổi vườn điều, mía kém hiệu quả và thuê thêm 5 sào đất để trồng dâu. Ruộng dâu 1,6 ha nhà chị Thương có mương nước chảy qua, được đầu tư bón các loại phân hữu cơ tự ủ nên dâu luôn xanh tốt. Mỗi lứa tằm 18 ngày, chị thu 180 kg - 200 kg kén. Vào thời điểm này, giá kén 85 ngàn đồng/kg, trung bình được 15 triệu đồng/lứa; mỗi năm nuôi 14 lứa, thu khoảng 200 triệu đồng nên cuộc sống gia đình chị khá dần lên. 
 
Đi khắp các thôn xóm, ở đâu cũng là câu chuyện cây dâu con tằm. Từ nuôi tằm, ai cũng xây nhà khang trang, “nhường” căn nhà cũ lại cho tằm ở. Không còn là những nong tằm nhỏ phải che chúm, gác lên những dàn cao để phải “ăn cơm đứng”, nền nhà hàng trăm m2 láng xi măng, lát gạch bông, xung quanh giăng mùng để ngăn côn trùng, ruồi, muỗi. Tằm chín được đưa lên né công nghệ, làm nên những cái kén trắng nõn. Sau mỗi lứa nuôi, nhà cho tằm lại được cọ rửa, tẩy trùng sạch sẽ để đón lứa tằm mới. Ông Nguyễn Văn Hiện - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân Thôn 4, xã Mỹ Đức cho biết, cả thôn có đến hơn 90% hộ nuôi tằm với tổng cộng 45 ha dâu, người ít cũng 5 - 6 sào, nhiều thì cả hơn ha. Trước năm 2002, bà con đã từng nuôi tằm, nhưng kén bán không ai mua đành phá ruộng dâu, trồng điều, tiêu, lúa. Từ năm 2010, nghề nuôi tằm lại bắt đầu hồi sinh và cho đến năm 2014 - 2015, cả thôn, cả xã Mỹ Đức có đến hơn 92% hộ, tương đương gần 700 hộ trồng dâu nuôi tằm. Gia đình ông Hiện chỉ trồng 6 sào dâu, mỗi lứa dâu nuôi tằm cũng cho thu 70 - 80 kg kén, đủ nuôi 3 người con học xong các trường đại học ở TP Hồ Chí Minh. “Với giá kén thời điểm này là 80 - 90 ngàn đồng/kg, tuy có giảm một nửa so với thời kỳ giá kén lên đến đỉnh điểm vào cuối năm 2017, nhưng vẫn là hiệu quả hơn trồng lúa. Nếu giá cả ổn định, trứng tằm không hư hỏng thì trồng dâu nuôi tằm sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3 - 4 lần trồng các loại cây khác. Nhiều hộ nông dân đã thoát nghèo, nhiều hộ trở nên khá giả” - ông Hiện cho biết. 
 
Hồi sinh nghề tằm tang
 
Những năm trở lại đây, cây dâu con tằm đã hồi sinh trên vùng đất Đạ Tẻh. Nếu trước đây, nghề trồng dâu nuôi tằm chỉ tập trung ở một số xã, thôn có đông người dân gốc Hà Tây, Nam Định với truyền thống nuôi tằm lâu đời, thì giờ đây nghề trồng dâu nuôi tằm đang phát triển ra toàn huyện. Nhiều hộ nông dân chuyển đổi từ diện tích các loại cây trồng kém hiệu quả, vườn tạp sang cây dâu. Ông Phạm Xuân Tiện - Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đạ Tẻh cho biết: Diện tích dâu tằm cả huyện hiện nay là 1.527 ha, chỉ đứng sau Lâm Hà, Đức Trọng; bằng 22% diện tích dâu của tỉnh (8.100 ha) và bằng 12% diện tích dâu của cả nước. Trong đó, các xã nhiều như Mỹ Đức 394 ha, Quốc Oai 247 ha, Đạ Pal 205 ha; các xã còn lại 150 - 200 ha, chỉ có xã chuyên trồng lúa An Nhơn là ít hơn cả nhưng cũng có 16,7 ha. Màu xanh của dâu không chỉ trên ruộng nương mà phủ kín những bãi bờ ven sông suối. Tổng số hộ nuôi tằm của toàn huyện là 2.580 hộ/12.886 hộ. Sản lượng kén ước đạt 2.000 tấn/năm; đã có 11 cơ sở nuôi tằm con tập trung. Đạ Tẻh đang thực hiện phát triển các chuỗi liên kết sản xuất, hình thành nhóm nông hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng cường sự tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, thông tin thị trường, khuyến khích, hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến kén tằm, tơ lụa, hợp tác với người dân để nâng cao giá trị trong sản xuất. 
 
Sau gần 30 năm vắng tiếng xe tơ của Xí nghiệp Dâu tằm tơ Đạ Tẻh một thời, nay giữa đồng dâu, tiếng máy xe tơ của Nhà máy Ươm tơ Minh Quân (tại xã Mỹ Đức) đi vào hoạt động càng minh chứng cho sức sống bền bỉ của cây dâu, con tằm ở đất này. Với 3 dây chuyền ươm tơ, công suất 1,2 tấn kén/ngày, hơn 1 năm qua, nhà máy đã thu mua ổn định giá kén cho nông dân với giá cao hơn tư thương. Việc đi vào hoạt động nhà máy ươm tơ đã đưa nghề trồng dâu nuôi tằm ở đây đi sâu thêm một bước là sản xuất tơ xuất khẩu, tạo thêm công ăn việc làm cho người nông dân, nghề trồng dâu nuôi tằm thêm bền vững. 
 
Khó khăn chung và cũng là khó khăn lớn nhất là huyện chưa chủ động được nguồn giống. Trứng tằm vẫn phải nhập 100% từ nước ngoài theo đường tiểu ngạch nên không kiểm soát được chất lượng. Có đợt giống đạt thì tằm sống đến 90%, đợt không đạt thì tằm chết lên đến 40%. Với diện tích dâu của huyện, mỗi năm người nông dân sẽ tự mua số lượng trứng tằm lớn tổng cộng đến 44.450 hộp. Được biết, hiện nay cả nước có đến 5 viện giống nông nghiệp có tạo ra giống tằm, nhưng lượng giống sản xuất ra chỉ mới đáp ứng được 10% nhu cầu về giống tằm trong nước. Mặt dù cơ quan nông nghiệp huyện đã tìm hiểu và từng đặt vấn đề về nhập khẩu trứng tằm theo đường chính ngạch từ Trung Quốc để đảm bảo cam kết giá cả, chất lượng, tránh rủi ro cho người nông dân nhưng chưa có kết quả. Bên cạnh khó khăn về giống tằm, giống dâu nội địa tam bội với những ưu điểm về năng suất, lá dày cũng đang bộc lộ những nhược điểm như dễ nhiễm bệnh thối dễ, nhiễm tuyến trùng, đốm lá, rụng lá… 
 
Đa số người nông dân có kinh nghiệm, có quy trình nuôi tốt, nếu có giống tốt thì bình quân sẽ đạt 25 tấn kén/ha/năm, mang lại giá trị kinh tế 200 - 220 triệu đồng/ha/năm. Việc chủ động về chọn tạo giống là rất cần thiết cho nghề trồng dâu nuôi tằm phát triển bền vững - ông Phạm Xuân Tiện chia sẻ.
 
QUỲNH UYỂN(baolamdong.vn)