17-7-2019, 11:18 GMT+7

Vườn Trà mi: Mô hình bảo tồn và điểm nhấn du lịch trong lòng thành phố

 Trà mi (Camellia) là “báu vật của thiên nhiên” bởi công dụng về dinh dưỡng và sắc đẹp mê hồn của thú chơi tao nhã. Rừng Lâm Ðồng là một trong những địa bàn có nhiều loài Trà mi nhất ở Việt Nam, tuy nhiên chưa được quan tâm đúng mức để bảo tồn và phát huy nguồn tài nguyên này.
 
Trà mi cành dẹt (Camellia inusitata.2012) là một trong những loài phân bố hẹp ở Lâm Đồng. Ảnh: M.Ðạo
Trà mi cành dẹt (Camellia inusitata.2012) là một trong những loài phân bố hẹp ở Lâm Đồng. Ảnh: M.Ðạo
 
Báu vật thiên nhiên
 
Sở dĩ Trà mi được ưu ái gọi như vậy, bởi đây là thực vật với hơn 400 thành phần hóa học, trong đó, có Saponin, các hợp chất phenolic, amio acid, axit folic, protein, vitamin B1, B2, C, E, axit béo,… Trà mi cũng là thực phẩm chức năng có thành phần dinh dưỡng tự nhiên phong phú, như các axit amin, các nguyên tố vi lượng Ge, Se, Mo, Zn, V,... Vì vậy, thảo dược này góp phần nâng cao đề kháng và ngăn ngừa bệnh đối với con người. Điển hình như: giảm nguy cơ và hỗ trợ điều trị ung thư (có khả năng kiềm chế sự phát triển của các khối u lên tới 33,8%); giải độc gan hiệu quả (nhất là đối với “nạp” vào người quá nhiều lượng cồn, chất kích thích đồ ăn nhiều giàu mỡ, chiên xào); hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường; tăng cường sức khỏe trái tim và giữ được độ thanh xuân của lứa tuổi. 
 
Đến nay, nhiều nhà khoa học Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam,… đã công bố nhiều công trình khẳng định giá trị to lớn về thảo dược Trà mi tại nhiều hội thảo khoa học và Tạp chí thế giới Trà mi (Camellia International Journal). Vì vậy, trên toàn cầu, trà là thức uống được tiêu thụ rất rộng rãi và ưa chuộng bởi giàu chất dinh dưỡng và hương thơm, màu sắc quyến rũ. Đối với Trà mi, sự quyến rũ còn đặc biệt trong thú chơi tao nhã và cao sang. Bởi thế, người xưa có câu “Vua chơi lan quan chơi trà” nhằm tôn vinh 2 loài thực vật vương đế này.
 
Lâm Ðồng đa dạng Trà mi 
 
Theo chuyên gia về Trà mi, Tiến sĩ (TS) Sinh học, Phó Chủ nhiệm Khoa Sinh, Trường Đại học (ĐH) Đà Lạt Lương Văn Dũng cho biết: Tính đến thời điểm hiện nay, có 25 loài trà mi phân bố ở Lâm Đồng, chiếm 30% tổng số loài trà mi của Việt Nam, trong đó có những loài mới ghi nhận phân bố ở Lâm Đồng: Trà mi Đà Lạt (Camellia dalatensis), Trà mi Di Linh (Camellia dilinhensis), Trà mi Langbian (Camellia langbianensis). Đó là thông tin rất vui và ngỡ ngàng giới khoa học trong, ngoài nước. Trà mi Lâm Đồng xuất hiện trên nhiều tiểu khu rừng ở các địa bàn từ các huyện như Cát Tiên, Đạ Huoai, Bảo Lâm, Di Linh, Lâm Hà, Đơn Dương và thành phố Đà Lạt… Trà mi sống trên nhiều bình độ chênh lệch rất khác nhau; tuy nhiên, nhiều cá thể Trà mi lại phân bố ở diện hẹp, tính đặc hữu rất cao. Về màu sắc, Trà mi Lâm Đồng rất phong phú, bao gồm: vàng, trắng, vàng nhạt, hồng, vàng nhạt - viền hồng, đỏ tía, vàng crôm và vàng tái. Tần suất công bố thành phần loài rất cao (hơn 10 loài trong khoảng 5 năm) cho thấy tính đa dạng rất cao.
 
Vườn Trà mi tại Trường Ðại học Ðà Lạt
 
Tình trạng “chảy máu” các loài Trà mi đặc hữu ở Việt Nam, trong đó có Lâm Đồng ra nước ngoài đáng báo động. Ngày 23/1/2017, UBND tỉnh Lâm Đồng đã “Phê duyệt Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030” (Quyết định số 169/QĐ-UBND). Trong đó, bảo tồn giống các loài bản địa có giá trị cao như Trà mi Đà Lạt, Trà hoa vàng ở địa bàn huyện Lạc Dương, Cát Tiên, Đức Trọng, Đơn Dương và thành phố Đà Lạt (điểm đ, mục 5, phần III). Tuy nhiên, thực tế đến nay giữa chủ trương và hiện thực còn là khoảng cách rất xa. Nguy cơ tuyệt chủng bởi sự khai thác thiếu quy hoạch và công tác lưu giữ nguồn gen còn gặp nhiều khó khăn.
 
Ở Trung Quốc, nhà nước đã đưa một số loài trà vào danh sách bảo hộ cấp độ I - cấp độ cao nhất của quốc gia này. Là người đam mê và có nhiều kết quả nghiên cứu về Trà mi, TS Lương Văn Dũng đã đề đạt tại nhiều hội thảo, hội nghị khoa học ở Lâm Đồng nhiều năm nay về các phương pháp bảo tồn Trà mi. Rất tiếc tri thức và trách nhiệm đáng trân trọng này chưa được tiếp nhận mặn mà. Cách đây mấy năm, TS Lương Văn Dũng chia sẻ tiếc nuối với tôi: “Trà mi ở một số địa bàn trong tỉnh giảm nhiều và nhanh vì việc đào bới đã xảy ra ở mức độ rất lớn. Bởi vì Trà mi của Lâm Đồng quá đặc biệt, là độc nhất vô nhị. Bây giờ, vấn đề không phải là loài mới mà quan trọng bậc nhất là phát triển nó trong chiến lược bảo tồn”. Ở Lâm Đồng, có mấy mô hình sưu tập Trà mi của cá nhân mang tính tự phát chơi cây cảnh. Nhưng, tại các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Úc, Pháp… đã có nhiều giống Trà mi Lâm Đồng và thành những vườn bài bản. Với cách quản lý còn lỏng lẻo; tốc độ xâm thực tài nguyên thiên nhiên do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, Trà mi rừng ngày càng suy kiệt là tất yếu. 
 
Gần mười năm nay, Công ty TNHH Kim Hoa Trà đã xúc tiến đầu tư phát triển vùng nguyên liệu trà hoa vàng tại Lâm Đồng là việc làm cần khích lệ và ghi nhận. Giám đốc Công ty Lê Anna cho biết: Hiện, Công ty đã có 10 ha Trà mi ở huyện Lâm Hà và Lạc Dương với 40 loài, trong đó có 27 giống Trà mi hoa vàng Việt Nam, 5 loài của Trung Quốc. Đặc biệt, vườn này đã ươm được 50.000 cây con các giống Trà mi Việt Nam và 20.000 cây to từ 5-9 tuổi; trong đó, đáng kể là Trà thạch châu hoa vàng - loài hoang dại của vùng Tây Nguyên, lần đầu được phân tích thành phần hóa học và trồng thành công.
 
Mối lương duyên giữa Công ty TNHH Kim Hoa Trà và TS Lương Văn Dũng thông qua niềm đam mê Trà mi. Ban Giám hiệu Trường ĐH Đà Lạt đã đồng ý phát triển vườn Trà mi tại khuôn viên nhà trường, dự kiến khoảng 80 loài. TS Dũng cho biết: Với sự hỗ trợ giống của Công ty Kim Hoa Trà, đã đưa về Trường 3.000 cây (10 loài thuộc các tỉnh miền Bắc và 20 loài ở Lâm Đồng và vùng xung quanh); phương pháp nhân hom, từ 5-6 năm nay, cây đã đạt chiều cao hơn 1,5 m. Đặc biệt, có 2 trong số 3 loài thuộc Sách Đỏ Việt Nam là Trà gilbert (Camellia gilbertii), Trà quả mỏng (Camellia pleurocarpa) và gần 2/3 loài là đặc hữu Việt Nam; đã thích nghi với khí hậu Lâm Đồng. Môi trường ĐH Đà Lạt đã hội đủ các yếu tố khả thi về bảo tồn như địa điểm an toàn; giống đã được thuần và khỏe; đã có một số kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của Trà mi. Trà mi tại ĐH Đà Lạt được trồng dưới tán cây Thông, Anh đào và một số loài cây che bóng khác là sự cộng hưởng không gian sinh tồn rất phù hợp; và được Ban giám hiệu ủng hộ tích cực.Vườn Trà mi ĐH Đà Lạt có ý nghĩa bảo tồn và sẽ là điểm nhấn về du lịch đặc biệt trong lòng thành phố Đà Lạt.

(http://baolamdong.vn/)
Video
.
.
Hà Nôi Đặc sản
Golf view
Mộc Lan Villa
Hits count: 33,678,642