7-10-2020, 9:37 GMT+7

Những giải pháp hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp tỉnh Lâm Đồng

Với mong muốn đưa Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp, ngày 18/5/2016 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 844/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025. Trong chuyến thăm và làm việc tại tỉnh Lâm Đồng năm 2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã giao nhiệm vụ cho tỉnh Lâm Đồng phải trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước trong phong trào khởi nghiệp.

Thực hiện nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ giao và căn cứ Nghị quyết 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, Quyết định 844/QĐ-TTg ngày 18/5/2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025; ngày 18/4/2017, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 740/QĐ-UBND về phê duyệt Đề án hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020 (sau đây gọi tắt là đề án 740). Đề án 740 bao gồm một số cơ chế, nguồn lực và hình thành một phần hệ sinh thái khởi nghiệp với sự tham gia của các sở, ngành, đơn vị, địa phương; các đoàn thể, các hiệp hội doanh nghiệp và các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn.
 

Nếu hệ sinh thái khởi nghiệp được hiểu như là “tổng hợp các mối liên kết chính thức và phi chính thức giữa các chủ thể khởi nghiệp gồm các tổ chức khởi nghiệp (công ty, nhà đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư thiên thần, hệ thống ngân hàng,…) và các cơ quan liên quan (trường đại học, các cơ quan nhà nước, các quỹ đầu tư công,…) và tiến trình khởi nghiệp (tỉ lệ thành lập doanh nghiệp, số lượng doanh nghiệp có tỉ lệ tăng trưởng tốt, số lượng các nhà khởi nghiệp,…) thì Lâm Đồng chỉ mới hình thành một phần hệ sinh thái khởi nghiệp. Hệ sinh thái khởi nghiệp tỉnh Lâm Đồng còn thiếu các nhà đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư thiên thần, hệ thống ngân hàng chuyên đầu tư cho các dự án khởi nghiệp, chưa có không gian làm việc chung, vườn ươm khởi nghiệp… vốn là những thành tố rất quan trọng của hệ sinh thái khởi nghiệp. Mặc dù vậy, trong những năm qua, với sự phối hợp của môt số đơn vị thuộc hệ sinh thái khởi nghiệp, đặc biệt là các đoàn thể, các trường đại học, một số cơ quan nhà nước, phong trào khởi nghiệp của tỉnh đã phát triển khá mạnh mẽ và đạt được một số kết quả nhất định. Các hoạt động hỗ trợ tập huấn, đào tạo, hướng dẫn lập đề án ý tưởng khởi nghiệp; tổ chức các cuộc thi tìm kiếm tài năng khởi nghiệp, tổ chức diễn đàn kết nối giữa các nhà đầu tư và các nhà khởi nghiệp... đã được tổ chức thường xuyên và rộng khắp. Năm 2018, toàn tỉnh đã có 299 tác giả và nhóm tác giả tham gia các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp; trong đó đã có 17 ý tưởng được hội đồng trao giải và UBND tỉnh quyết định hỗ trợ. Năm 2019 có 216 tác giả và nhóm tác giả tham gia các cuộc thi với 22 ý tưởng được trao giải, 01 ý tưởng được chọn tham gia Techfest quốc gia 2019. Đến tháng 8 năm 2020 đã có gần 150 ý tưởng chuẩn bị tham gia cuộc thi chung kết ý tưởng khởi nghiệp tỉnh Lâm Đồng năm 2020.
Trong 03 năm, Lâm Đồng đã tổ chức kết nối thành công 49 ý tưởng khởi nghiệp với các nhà đầu tư. Với số lượng bình quân gần 1.000 doanh nghiệp được thành lập mới hàng năm (giai đoạn 2016-2020) thì số lượng các ý tưởng khởi nghiệp trong 03 năm qua của tỉnh Lâm Đồng là khá cao so với các địa phương trong nước. Qua các cuộc thi khởi nghiệp trong hai năm qua cho thấy cho thấy nhiều sinh viên, thanh niên, phụ nữ…trên địa bàn tỉnh có đam mê, khát vọng vươn lên để thành đạt, dám dấn thân và có ý tưởng sáng tạo trong khởi nghiệp. Nhiều ý tưởng được chọn qua các cuộc thi được hội đồng giám khảo đánh giá cao, tạo được dấu ấn về tính sáng tạo, phù hợp với những vấn đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra.

Tuy các chủ thể khởi nghiệp của tỉnh Lâm Đồng có tiềm năng, thể hiện qua kết quả khởi nghiệp giai đoạn 2017-2020, nhưng việc phát huy tiềm năng này còn gặp hạn chế vì một số nguyên nhân. (1) về chính sách, Lâm Đồng là một trong số không nhiều địa phương đã sớm hình thành cơ chế, chính sách, tổ chức và cơ chế vận hành chính sách hỗ trợ khởi nghiệp nhưng qua thực tế cho thấy chính sách và mô hình tổ chức của chúng ta có nhiều điểm chưa phù hợp với thực tế. Ngoài nguồn lực là Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp; tỉnh còn chủ trương sử dụng các Quỹ khuyến công, Hợp tác xã, xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại, khoa học công nghệ… nhưng lại không có quy chế phối hợp các nguồn lực này nên không triển khai được trên thực tế vì mỗi quỹ đều có quy chế, đối tượng và mục tiêu riêng. Ngay cả Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp vốn là quỹ chỉ dành riêng cho mục tiêu hỗ trợ khởi nghiệp nhưng quy chế quản lý quỹ được ban hành cũng chưa thật sự phù hợp với đặc thù của đối tượng khởi nghiệp; từ đó các nguồn lực phục vụ cho chính sách hỗ trợ khởi nghiệp khó đi vào cuộc sống và chưa có những tác động tích cực thúc đẩy khởi như nghiệp như kỳ vọng. Qua 03 năm với hơn 500 ý tưởng khởi nghiệp, nhưng Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp chỉ cho vay được 01 dự án khởi nghiệp với mức cho vay 300 triệu đồng. (2) Chúng ta hình thành được hệ sinh thái khởi nghiệp nhưng chưa hoàn chỉnh và thiếu hẳn những chủ thể rất quan trọng như vườn ươm khởi nghiệp, không gian làm việc chung, các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp chuyên nghiệp, chưa có các nhà đầu tư mạo hiểm; thiếu hẳn cơ quan điều phối hệ sinh thái có hiệu quả nên sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp trong thời gian vừa qua còn nhiều hạn chế. Mặc dù Sở KHCN đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành hai văn bản liên quan là Kế hoạch 6324/KH-UBND ngày 22/9/2017 về “Kế hoạch hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020” và Quyết định số 635/QĐ-UBND ngày 22/3/2019 về việc phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Lâm Đồng đến năm 2025” và trong hai văn bản này đều đề cập đến những chủ thể còn thiếu của hệ sinh thái khởi nghiệp nhưng đến nay vì nhiều lý do khác nhau các nội dung quan trọng trong các văn bản này vẫn chưa được triển khai trên thực tế, đây là một thiệt thòi rất lớn cho các nhà khởi nghiệp. (3) Mô hình tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp như hiện nay cho thấy nhiều điểm chưa thật sự phù hợp với yêu cầu hỗ trợ khởi nghiệp trên thực tế và tổ chức chức này chưa đảm nhận được vai trò điều phối sự phối hợp của các thành viên thuộc hệ sinh thái khởi nghiệp một cách có hiệu quả, đây vốn là một trong những yếu tố quan trọng để hỗ trợ khởi nghiệp thành công. (4) Chúng ta hiện đang triển khai hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh theo cả mô hình đổi mới sáng tạo được quy định tại Quyết định 844/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và mô hình khởi nghiệp theo đặc thù của địa phương. Sở Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo theo Quyết định 844/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp khác giao cho Tổ Hỗ trợ khởi nghiệp (là tổ chức kiêm nhiệm và hiện nay UBND tỉnh đã có quyết định giao về một đầu mối là Sở KHCN nhằm khắc phục bất cập này). (5) Thời gian qua do thiếu một mô hình tổ chức thích hợp nên việc điều phối hệ sinh thái khởi nghiệp chưa thực sự có hiệu quả.

Để có thể khắc phục những bất cập hiện nay và nâng cao hiệu quả hỗ trợ khởi nghiệp cần thực hiện một số giải pháp: (1) Tổng kết Đề án 740, phân tích, đánh giá đúng những hạn chế, bất cập và xây dựng lại Đề án mới cho giai đoạn 2021-2025 theo hướng tiếp cận mới, phù hợp với đặc thù của hoạt động khởi nghiệp và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Đề án mới phải khắc phục được những hạn chế đang gặp phải, bao gồm cả việc ban hành hệ thống chính sách phù hợp với đặc điểm hoạt động khởi nghiệp và thực tiễn của địa phương; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đầy đủ và một mô hình tổ chức thống nhất và có hiệu lực, hiệu quả trong công tác điều phối hệ sinh thái khởi nghiệp, tăng cường tính kỷ luật hành chính trong công tác phối hợp hỗ trợ khởi nghiệp. (2) Điều chỉnh, bổ sung Quy chế quản lý Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp cho phù hợp. (3) Giao Sở Khoa học và Công nghệ thống nhất chủ trì các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp với tổ chức phù hợp và đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn. (4) Tiếp tục triển khai đồng bộ và hiệu quả hai văn bản liên quan là Kế hoạch 6324/KH-UBND ngày 22/9/2017 về “Kế hoạch hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020” và Quyết định số 635/QĐ-UBND ngày 22/3/2019 về việc phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Lâm Đồng đến năm 2025” để hình thành đầy đủ hệ sinh thái khởi nghiệp hoạt động có hiệu quả.

Khởi nghiệp thành công đòi hỏi một quá trình lâu dài và bền bĩ, trong đó sự tham gia của Nhà nước thông qua các chính sách hỗ trợ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp đóng vai trò rất quan trọng, nếu không muốn nói là quyết định đến việc thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một quốc gia khởi nghiệp như mong muốn của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc./.


Trương Văn Đức
 
Video
.
.
.
.
Trung tâm lưu trư QG IV